Axborot-resurs markazi
Vakilova Durdona Raximovna
Ilm-fan va texnika taraqqiyoti, umuman har qanday
mamlakat va jamiyat rivojini kitobsiz tasavvur etib bo’lmaydi. Kitob-ma’rifat
kaliti va xazinasidir. Qaysi bir davlatda kitob mo’l bo’lsa, kitobga katta
e’tibor berilsa, shu mamlakatda ilm-fan ravnaq topadi, barkamol avlodlar
ko’plab yetishadi. Shu sababli ham mustaqil diyorimizda nashriyotlar hamda
kutubxonalar ishiga katta e’tibor berilmoqda. Shuni mamnuniyat bilan ta’kidlash
lozimki, Prezidentimiz tomonidan imzolangan qarorlarda litseylar, kollejlar va
oliy o’quv yurtlaridagi kutubxonalarga e’tibor kuchaydi. Ularning moddiy
texnika bazasi mustahkamlandi, kitob fondlarining ta’minoti yaxshilandi,
kadrlar safi ham ko’paytirildi. Ana shunday ijobiy o’zgarishlar Toshkent
arxitektura-qurilish inisituti qoshidagi kutubxonada ham sodir bo’ldi. Bu
kutubxona inisitut tashkil qilingach, 1992 yilda Toshkent politexnika
inisitutining asosiy kutubxonasidan ajralib, mustaqil kutubxonaga aylandi.
Kutubxona
zamonaviy jihozlar, anjomlar bilan ta’minlandi, kitob javonlari yangilandi.
Kitob fondi, turli manbalar, gazeta va jurnallar soni ko’paydi. Kutubxona fondi
100 mingga yaqin turli adabiyotlar bilan to’ldirildi. Fondda tabiiy va ijtimoiy fanlarga oid
kitoblar, shuningdek, qurilish va me’morchilikka doir darsliklar, qo’llanmalar
va boshqa adabiyotlar bilan jamlandi. Bulardan tashqari, kutubxonada ko’plab
mumtoz va hozirgi zamon badiiy asarlari, gazeta va jurnallar boyitib borildi
1994
yilda Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligining maxsus buyrug’i bilan kutubxona
qoshida chet el adabiyoti kutubxonasi tashkil qilingan. Mazkur kutubxona zamonaviy
texnika asbob-uskunalar bilan jihozlangan. Kitob fondida kunda 2 mingdan oshiq tabiiy va ijtimoiy
fanlarga oid adabiyotlar mavjud bo’lib, ularning aksariyati ingliz, nemis,
fransuz va boshqa xorijiy tillarda yozilgan adabiyotlardir. Bu kutubxona fondi
chet davlatlari va Rossiyadan keltirilgan kitoblar bilan boyitib borilgan.
2000
yilning fevral oyida Toshkent arxitektura qurilish inisituti kutubxonasi
qoshida maxsus nemis o’quv zali ochildi.Uni Gyote inisituti tashkil qildi.
O’quv zalida 3 mingga yaqin nemis tilidagi adabiyotlar to’plangan. Bu o’quv
zali zamonaviy audio, video texnik vositalari bilan ta’minlangi. Nemis tilini
bilgan va o’rganiyotgan o’qituvchilar, aspirantlar va talabalar o’quv zali
xizmatidan samarali foydalanganlar. Bu ma’rifat maskanida nemis elchixonasi va
Gyote inisituti tashabbusi bilan turli ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar o’tkazilgan.
Kutubxona
fondida institut professor-o’qituvchilar tomonidan yozilgan ma’ruza matnlari
ham jamlangan bo’lib, talabalar ulardan istalgan paytlarida foydalanishlari
mumkin. Kutubxonaning shinam va did bilan bezatilagan xonalari talabalar va
o’qituvchilar xizmatiga hamisha shay. Kutubxona fondi Respublikada hamda Hamdo’stlik
mamlakatlarida nashr qilingan turli adabiyotlar muntazam boyitib borildi.
O`zbekiston
Respublikasi Prizidentining 2006-yil 20-iyundagi PQ-381 sonli qarori asosida,
mamlakatimizda axborot-kutubxona tizimini rivojlantirish va aholi zamonaviy
kutubxona tizimini rivojlantirish va aholi zamonaviy kutubxona xizmatlari bilan
ta`minlash maqsadida Axborot-resurs markazlari tashkil etila boshlandi.
Bu
qaror natijasida, mamlakat bo`ylab ko`plab universitetlarda Axborot -resurs
markazlari tashkil etilib, axborot kutubxona xizmatlari sifatini oshirish va
aholini zamonaviy kutubxona resurslari bilan ta`minlashga katta e`tibor
qaratildi.
Hozirgi kunda Toshkent
arxitektura-qurilish universiteti kutubxonasida 18687 nomdagi va 212327
nusxadagi adabiyotlar mavjud.
Kutubxonada
10 nafar xodimlar faoliyat olib bormoqda. Kutubxona xodimlarning grafik asosida
ertalab soat 8:30 dan kechki soat 22:00 gacha ishlashi yo‘lga qo‘yilgan Axborot-resurs
markazidan foydalanuvchilarga qulay sharoitlar yaratish maqsadida axborot
resurs markazi zamonaviy jihozlar mebellar, stol-stul, sovutish vositalari
(konditsioner) hamda boshqa jihozlar bilan ta’minlangan. 3ta 180 o‘ringa
moslashgan o‘quv zali, 80 o‘rinli kompyuter zali mavjud. Adabiyotlar hamda
dissertatsiyalar saqlanadigan alohida xonalar va 6 ta yordamchi xonalar mavjud
bo‘lib, belgilangan talablar asosida jihozlangan, moddiy texnika bazalari ya’ni
talabalar uchun 84 ta, xodimlar uchun 10 ta kompyuter jamlanmasi, 4ta skaner va
1 ta nusxa ko‘chirish moslamasi mavjud. Bundan tashqari Talabalar turar joyida
10 ta kompyuter, 20 o‘rinli o‘quv zali tashkil etilgan. O‘quv zallarida sohalarga
oid o‘quv, ilmiy va badiiy adabiyotlar, gazeta va jurnallar bo‘lib, barcha
foydalanuvchilarga xizmat ko‘rsatib kelmoqda. Shu bilan birga, kutubxona
hududida Wi-Fi zonasi tashkil etilgan. Internet tarmog‘ining ishlash tezligi
300 mb/s, internet mavjudligi tezligi 300 mb/s tasix 1 gb/s ga teng. Kitobxon
o‘z mobil telefoni va shaxsiy noutbukidan kirib foydalanish imkoniyatiga ega.
Kutubxonada
elektron katalogni samarali tashkil etishga ham alohida e’tibor qaratilgan. Elektron
kutubxona tizimi IRBIS, unilibrary.uz dasturlari universitet kutubxonasida
talab darajasida ishlatilib kelinmoqda. Yangi olingan axborot-resurslar IRBIS
dasturining EK ma’lumotlar bazasiga hamda unilibrary.uz platformasiga
kiritilgan. Darslik, o‘quv qo‘llanmalar va boshqa nashrlarni skaner orqali
elektron ko‘rinishga o‘tkazilib, joylashtirilib borilmoqda.
Vazirlikning
unilibrary.uz elektron platformasida kutubxona elektron adabiyotlar fondidagi 30 000 dan oshiq resurslarning bibliografik tasniflari va
to‘liq matnlari kiritilgan.
ARMda
IRBIS tizimining elektron katalogiga
o‘quv qo‘llanma, darslik, ilmiy, badiiy
adabiyotlarning elektron nusxasi
tavsiflari bilan uzluksiz ravshida kiritib borilmoqda. Magistrlik,
nomzodlik va doktorlik dissertatsiyalarni
skaner yordamida elektron shaklga
o‘tkazilib borilmoqda.
Foydalanuvchilarga
tezkor va sifatli axborot-kutubxona xizmatini ko‘rsatish, talabalar,
professor-o‘qituvchilar va barcha kitobxonlarga kutubxonadan foydalanishlari
uchun kutubxonada o‘quv va elektron o‘quv zallari, Chilonzor tumanida
joylashgan TTJda ham o‘quv zallari faoliyati yo‘lga qo‘yilgan.
Foydalanuvchilarga
masofadan axborot-kutubxona xizmati ko‘rsatishni takomillashtirish maqsadida
telegramda alohida” TAQU elektron kutubxonasi” https://t.me/books_taqi
kanali mavjud bo‘lib, unga bakalavriat va magistratura kurslarida o‘qitiladigan
fanlar bo‘yicha o‘quv qo‘llanma darsliklarni elektron nusxalari bilan to‘ldirib
borilmoqda. Hozirda 5400 nafardan ortiq foydalanuvchilar 3700 dan ortiq nomdagi
o‘quv adabiyotlar va resurslardan foydalanishmoqda
O‘zbekiston
Milliy kutubxonasi tomonidan universitet professor- o‘qituvchi va talabalariga
Milliy kutubxonaning https://miku.uz/ elektron
bazalarida, jumladan, arxitektura va qurilish sohalaridagi milliy va xorijiy
elektron bazalarida mavjud kutubxonadan doimiy ravishda onlayn foydalanish
imkoniyati yaratilgan.
Umumiy ma'lumot
ARMning asosiy vazifalari va
funksiyalari:
- ARM fondlari va axborot resurslaridan keng foydalanish asosida
universitet o‘quv jarayonining maqsadlariga muvofiq kitobxonlarga tezkor
axborot-bibliografik xizmat ko‘rsatish;
- Kitobxonlarning axborot madaniyatini yuksaltirish, kutubxonaning
resurslaridan foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirish. Talabalarni
ma'lumotnoma apparati bilan, shu jumladan avtomatlashtirilgan rejimda ishlashga
tayyorlash;
- Kutubxonani texnik
jihozlash, kutubxona-axborot jarayonlarini kompyuterlashtirish asosida
kutubxona xizmatlari ko‘lamini kengaytirish, sifatini oshirish;
- ARM kitobxonlarga yagona
kitobxonlik guvohnomasi bo‘yicha xizmat ko‘rsatishni tashkil etadi, elektron
kutubxonalar va ma’lumotlar bazalaridan masofadan foydalanishni ta’minlaydi.
- Kitobxonlarga kutubxona
xizmatlarini bepul taqdim etadi; elektron katalog, kutubxona ma’lumotlarining
boshqa shakllaridan foydalangan holda kutubxona fondi tarkibi to‘g‘risida
to‘liq ma’lumot beradi;
- Axborot manbalarini izlash va tanlashda maslahat yordamini ko‘rsatadi;
- ARM fondlaridan bosma asarlar va boshqa hujjatlarni vaqtincha
foydalanishga beradi;
- Universitet professor, o'qituvchilari va talabalarga
axborotga bo'lgan ehtiyojlarini aniqlaydi, o'rganadi;
- Kitobxonlarda axborot izlash, uni ta’lim jarayonida qo‘llash
ko‘nikmalarini shakllantiradi;
- ARM fondini jamlashni tartibga solish va ta’lim tashkiloti tomonidan
adabiyotlarni chiqarishni rejalashtirish maqsadida mutaxassisliklar va ta’lim
yo‘nalishlari bo‘yicha kitoblar bilan ta’minlanganlik holatini zarur o‘quv
hujjatlari va materiallari bilan o‘rganadi;
- Adabiyotlarni hisobga olish va fondni joylashtirishni amalga oshiradi,
ularning saqlanishi, saqlanish rejimi va tiklanishini ta’minlaydi;
- Amaldagi me’yoriy-huquqiy hujjatlar va kafedralarning ekspertiza
xulosalariga asosan kutubxona fondi hisobidan chiqaradi;
- ARM elektron katalogini tashkil qiladi;
- Ilg‘or ARM texnologiyalarini qo`llaydi;
- Universitetning kafedralari, fakultetlari, boshqa bo‘limlari bilan ishlashni muvofiqlashtiradi;
- ARM faoliyatining barcha yo‘nalishlarini takomillashtirish
bo‘yicha tahliliy, tashkiliy, maslahat ishlarini olib boradi.
Ibragimova Arapat Sagdullaevna
Direktor o`rinbosari
arm@taqu.uz
Igamberdiyeva Shohida Saloxitdinovna
Yetakchi mutaxassis
arm@taqu.uz
Toxirova Gulchehra Batirovna
Yetakchi mutaxassis
arm@taqu.uz
Rahmanova Nozima Anorboy qizi
Yetakchi mutaxassis
arm@taqu.uz
Karimjonova Munisa Raxim qizi
Kutubxonachi
arm@taqu.uz
Agzamova Gulnoza Osim qizi
Kutubxonachi
arm@taqu.uz
G`oziyeva Durdona Rovshan qizi
Kutubxonachi
arm@taqu.uz
Sariyev Sherzod Bo`riboy o`g`li
Kutubxonachi
arm@taqu.uz
Magdaminxodjayeva Feruza Axmadjon qizi
Bibliograf
arm@taqu.uz